Hòa bình và chiêm ngưỡng Giải Nobel Hòa bình.

Nhất là khi ngày nay, phái bộ thanh sát khí giới hóa học của liên hiệp quốc chưa đưa ra được chứng cớ rõ ràng về nghĩa vụ trong kết tội Chính quyền Syria dùng vũ khí hóa học

Như vậy, dẫu là người đứng đầu một cường quốc có sức nặng trong nhiều quyết định, từ Hội đồng Bảo an liên hiệp quốc cho tới các tổ chức tài chính toàn cầu như WB, ông Obama đã cho thấy một luận điểm: hành động đơn phương không phải là biện pháp để kiến tạo hòa bình.

Thủ tướng Anh Cameron tiếp đó, sau khi không tìm được hậu thuẫn của Quốc hội Anh, đành khẳng định sẽ không làm bạn đường với Mỹ trong cuộc chiến mới tại Syria, hứa chiến thắng thì ít mà rối rắm thì nhiều.

Tại thời điểm đồng minh truyền thống rẽ ngang và đối tác - đối thủ đáng gờm là Nga không còn úp mở thái độ nữa; khi làn sóng biểu tình phản đối can thiệp quân sự vào Syria nổ ra, không chỉ trong lòng nước Mỹ mà còn khắp thế giới, tràn ngập châu Âu đang mệt mỏi vì khủng hoảng kinh tế và chia rẽ, thì thật dễ hiểu tại sao Tổng thống Obama đã chọn giải pháp gác lại quyền khởi động chiến tranh với tư cách Tư lệnh tối cao các lực lượng vũ trang Hoa Kỳ, để thận trọng “chuyền bóng” về cho Quốc hội Mỹ trước khi ra quyết định.

Tước bỏ Giải Nobel Hòa bình đã trao cho một cá nhân, nhất là cho Tổng thống một cường quốc, là không dễ xảy ra. Kể cả, nếu sau chín ngày nữa kể từ ngày 1-9, cho dù Quốc hội Mỹ nhóm họp trở lại và cho phép Mỹ can thiệp đi chăng nữa, thì sự kiện Vịnh Bắc Bộ ở Việt Nam trong thế kỷ 20 với sự hậu thuẫn của Quốc hội Mỹ dù trên cơ sở những bằng chứng ngụy tạo, rút cuộc chấm dứt bằng kết luận “chúng ta đã sai trái, sai trái khủng khiếp” của Bộ trưởng Quốc phòng McNamara , vẫn và sẽ là thí dụ tham chiếu có sức nặng với người đứng đầu Nhà Trắng.

Tiêu chí Nobel Hòa bình là sự ghi nhận những "  đóng góp to lớn trong việc đẩy mạnh tình kết đoàn giữa các nhà nước, trong việc giải trừ hoặc hạn chế các lực lượng vũ trang và trong việc tổ chức hay xúc tiến các hội nghị hòa bình  ". " Không ai có quyền tước bỏ Giải thưởng Nobel Hòa bình, một khi nó đã được trao và thực tại cũng chưa có tiền lệ.

Tại thời khắc đó, uy tín của ông Obama đã được tạo dựng từ những cầm cố cắt giảm kho vũ khí hạt nhân trên thế giới, giảm bao tay với thế giới Hồi giáo và củng cố vai trò của Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Cũng rất có thể, chính “vương miện” Nobel Hòa bình 2009, óng ánh trong đó viên xoàn “giảm bao tay với thế giới Hồi giáo”, đe dọa bị hoen ố mấy năm nay, không chỉ bởi các sự kiện ở Iraq và Lybia, bởi sự dị đồng của thế giới Hồi giáo quanh cách thức xoá sổ Osama bin Laden, mà còn bởi hệ lụy của làn sóng "Mùa xuân Ả rập” tiêu biểu với bất ổn vòng xoáy tại Ai Cập, đã khiến ông Obama phải cẩn trọng.

Yêu cầu này đưa ra trong bối cảnh thế giới đang sục sôi đoán định về một cuộc tấn công Syria sau những cáo buộc chính quyền dùng vũ khí hóa học và ông Obama mặc dù khẳng định đó là “hành động chống lại loài người” và chuẩn bị can thiệp quân sự hạn chế chống Syria, song đến ngày 1-9 (giờ Việt Nam) đã hoãn quyết định, đợi Quốc hội Mỹ nhóm họp trở lại cho ý kiến về kế hoạch tấn công Syria sau chín ngày nữa.

Và nhất là khi Nga, Trung Quốc cương quyết chống, và Tổng thống Nga Putin đã công khai đòi phải thấy “bằng cớ” rõ ràng, đồng thời cũng động binh đáp trả Mỹ và phương Tây bằng việc điều tàu chiến Nga tới Vùng Vịnh.

Thay vì chịu trách nhiệm độc nhất vô nhị và vô thượng khi khởi động chiến tranh, ông muốn san sẻ nghĩa vụ cho Quốc hội Mỹ, cho đồng minh, cho các cơ chế đa phương mà quan yếu nhất là HĐBA Liên hợp quốc. Hoặc giả, những gì đang tràn ngập trên truyền thông phương Tây về vũ khí hóa học “giết người hàng loạt”, “tội ác chống lại loài người” đang có vẻ như là kịch bản lặp lại ở Iraq, hoặc lùi xa hơn nữa khi gợi nhớ tới bài học “nạn diệt chủng ở Timisoara” “cuội” hồi nào để người ta lật đổ nhanh hơn chính quyền Roumania của Nicolae Ceausescu hơn, đã khiến những người hoạch định chính sách toàn cầu phải cân nhắc.

Khi Tổng Thư ký liên hiệp quốc Ban Ki - moon kêu gọi “Hãy cho hòa bình một nhịp” thì quyết định “lùi” của ông Obama để có thêm thời kì tham mưu Quốc hội Mỹ là một quyết định đầy tính, thận trọng, và đang thực thụ có vẻ đang trở thành một "dịp".

Người ta còn nhớ, trong lời phát biểu khi nhận giải thưởng, Tổng thống Obama đã coi thế nào về vai trò cá nhân và nghĩa vụ cộng đồng trong giữ gìn hòa bình: “  Các nước cùng nhận lãnh nghĩa vụ tranh đấu cho hòa bình, vì không nước nào hay tổng thống nào một mình có thể thực hiện được  “.

Nhưng đặt ra viễn cảnh làm sụp đổ một giá trị, lố lỉnh đi một hình ảnh, là điều có thể và có khi, trên thực tiễn, nó sẽ đóng vai trò tác động mạnh mẽ, thậm chí đổi thay trạng thái hòa bình hay chiến tranh - chứ không phải là do sức mạnh quân sự hay các thỏa hiệp ngoại giao quốc tế.

Nhất là khi ngày nay, núm dự thảo bản quyết nghị của HĐBA do Anh soạn đã thất bại. Ông Obama chính là người khởi xướng những động thái hội thoại hòa giải với thế giới Arập (Thông điệp với quần chúng. Khi Hòa bình đang ở trên dây, thì giải Nobel Hòa bình bị người nào đó - không nhất thiết phải là một quan chức cấp cao của Nga - đe dọa tước bỏ, sẽ là bài thuốc thử, một thứ van đạo đức, một cái khóa tinh thần nhiều hơn là khả năng thực thi.

Trong một thế giới đa cực nhiều mâu thuẫn và xung đột mà Samuel Hungtington lý giải bởi "sự va chạm của các nền văn minh", can thiệp vào một nhà nước có chủ quyền, bất chấp sự cho phép Liên hợp quốc mà trong đó, lá phiếu Ủy viên trực HĐBA của Mỹ chỉ chiếm tỷ lệ 1/5, không hề là quyết định dễ dàng. Nhỡn tiền, con số 272 phiếu thuận/285 phiếu chống của Quốc hội Anh về khả năng can thiệp quân sự vào Syria, chắc đã ít nhiều tác động rất lớn đến người đứng đầu Nhà Trắng.

Thật trớ trêu, bốn năm trước, năm 2009, chính Tổng thống Obama đã được trao Giải Nobel Hòa bình, vì “những cố gắng phi thường trong việc tăng cường ngoại giao quốc tế và cộng tác giữa các dân tộc” (Nguồn: Ủy ban Nobel).

Tổng thống Mỹ B. Lẽ nào, Mỹ lại không đủ bản lĩnh “dân chủ” như đồng minh Anh quốc dám trưng cầu quan điểm Quốc hội trước một quyết định mà kiên cố sẽ tốn tiền, tốn máu, và tốn kém không lường về danh dự, đặc biệt với những quốc gia tự cho mình trách nhiệm bảo vệ hòa bình thế giới? Lúc này không phải là thời khắc 2011, khi Nghị quyết số 1973 của HĐBA đã cho phép Mỹ và đồng minh tấn công Lybia; hay năm 1999, khi NATO dẫn chứng Chương VII, Hiến chương Liên hợp quốc (cho phép khởi động tranh với một nhà nước khi hòa bình bị đe dọa, bị phá hoại hay quốc gia đó có hành vi xâm lăng) để can thiệp vào Kosovo, từ đó tạo tiền lệ cho Mỹ tấn công Iraq năm 2003.

# Iran đầu năm 2009; Diễn văn tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ tháng 4-2009; Diễn từ đọc tại Cairo, Ai Cập tháng 6-2009 kêu gọi “sự khởi đầu mới” giữa Mỹ và thế giới Ả rập). Trong kí vãng, một người cả đời chiến đấu cho hòa bình như Mahatma Gandhi, sau nhiều lần đề cử, đến khi bị ám sát vẫn không được vinh danh, trong khi giải thưởng cao quý đó đã từng gây bàn cãi khi được trao cho Thủ tướng Shimon Peres, người cả đời giữ thái độ cực hữu rắn rỏi với người Palestine.

Hòa bình và chủ quyền nhà nước, tự quyết của các dân tộc và pháp luật quốc tế, ở một bình diện khác, khi bị đẩy tới chân tường, khi bị đè nén bởi chiến tranh, can thiệp và áp đặt nhân danh giá trị, bản thân nó cũng có thể trở thành sức mạnh ngăn chặn những toan tính chiến tranh.

Giải Nobel không phải là ắt và cũng chưa phải là một chuẩn cho mọi thời đại. SONG HÀ. Rõ ràng, hoặc là cả trong nước và quốc tế, cả trong quan hệ song phương và đa phương, Mỹ đang cảm thấy bất an về một quyết định quân sự đơn phương.

Obama- Gải thưởng Nobel Hòa bình 2009 đang lùi quyết định tấn công Syria chờ Quốc hội Mỹ duyệt. Cộng đồng quốc tế có quyền hy vọng vào một quyết định thích hợp, để giải quyết xung đột trên bờ chiến tranh bằng hội thoại, cũng như năm 2008, trong Diễn văn trúng cử trước hàng triệu người Mỹ, khi di sản chiến tranh Iraq còn sừng sững trước mặt, Tổng thống Obama đã khẳng định :"Đây là thời điểm để thay đổi", "thời khắc để hồi phục sự thịnh vượng và khích lệ cho hòa bình.

Chỉ có lương tâm và bằng hành động của chính người nhận giải mới có thể tự đánh giá là mình có xứng đáng nữa hay không. Nếu Syria ít ngày nữa lại chìm trong bom đạn, xung đột và bất ổn bởi một cuộc chiến tranh nữa mà ông Obama không thể không gánh phần nghĩa vụ, với ông Obama, tiêu chí đó sẽ phải đổi thay ra sao? Nếu cánh cửa hòa giải giữa Mỹ và thế giới Hồi giáo và tình đoàn kết giữa các dân tộc, màu da và tôn giáo - mà chính ông Obama là người hé mở và được ghi nhận như là một thành tựu nhận Giải Nobel Hòa bình - bị đóng lại bởi chiến tranh, khi lòng tin rạn vỡ và rạn nứt, chuẩn đó sẽ phải thay đổi thế nào? Chủ nghĩa khủng bố, mà giọt nước tràn ly là vụ tiến công nước Mỹ 11-9, đã đẩy sự chịu đựng của người Mỹ và cộng đồng quốc tế tới giới hạn, đến mức, kéo theo đó là sản phẩm “cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu” mà cùng bất đắc dĩ người ta phải chung sống.

Ông cũng là người khẳng định sẽ triệt thoái hoàn toàn các hoạt động quân sự của Mỹ tại Iraq và rút quân Mỹ khỏi Iraq trong vòng 18 tháng kể từ ngày 27-2-2009 và đến tháng 10-2011 đã tuyên bố tất thảy binh sỹ Hoa Kỳ rút khỏi Iraq sum họp với gia đình, đó cũng là người ghi dấu cá nhân chủ nghĩa với cuộc truy lùng và diệt trùm khủng bố Osama Bin Laden, tháng 5-2011.

Đề xuất của Chủ tịch Ủy ban Các vấn đề Quốc tế của Đuma nhà nước Nga Alexei Pushkov gây để ý, bởi sự éo le khi gắn sự tồn tại của Hòa bình và Giải Nobel Hòa bình với tên một con người mà dù muốn hay không, vẫn gắn chặt tới sự tồn - vong của những giá trị cao quý ấy.