Mới đây, tại cuộc họp thượng đỉnh G20, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình lại một lần nữa nhấn mạnh, giải quyết bằng con đường chính trị mới là biện pháp đúng đắn độc nhất để giải quyết vấn đề Syria
Thời kì đầu ông Bashar Assad xuất hiện trên cương vị của một nhà canh tân trẻ đầy sinh khí : về kinh tế ông ủng hộ cuốn đầu tư nước ngoài và cách tân dân sinh, về chính trị là buông lỏng dư luận và tuyên chiến với nạn tham nhũng.
Trong vấn đề Syria, thái độ của các nước lớn – đặc biệt là Mỹ ảnh hưởng đến thái độ của Trung Quốc. Nói đâu xa, mấy ngày trước, vừa có tin Mỹ có thể sẽ “ra tay”, giá dầu thế giới đã tăng đột biến. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi phát biểu tại cuộc họp báo ở Bắc Kinh, Trung Quốc ngày 5-9-2013. Vấn đề dễ liên can nhất ở lĩnh vực kinh tế là chủ đề dầu mỏ: Mặc dù bản thân Syria không sinh sản nhiều dầu mỏ, nhưng quốc gia này lại rất gần kênh đào Suez, kiểm soát mấy tuyến đường ống dẫn dầu quan yếu.
Trước tỉ dụ sinh động này, nếu Trung Quốc không thể can thiệp vào cuộc chống chọi chính trị trong nội bộ Syria thì chỉ còn có cách là nuốm giảm thiểu những ảnh hưởng của bên ngoài.
Thậm chí, câu hỏi Đoàn thanh sát viên vũ khí hóa học của Liên hợp quốc có đưa ra được một kết luận vững chắc để ngăn chặn cuộc khủng hoảng cần thiết này hay không, vẫn còn là ẩn số.
Nói một cách công bằng, kể cả Trung Quốc một mực phản đối thì cũng khó đưa ra một phương án tối ưu nếu có người vẫn muốn đeo đuổi chủ nghĩa đơn phương.
Tuy nhiên, cuộc cách tân này dần dần đối mặt với rất nhiều khó khăn. Sau khi Syria xảy ra nội chiến, liên hiệp quốc đã không còn phát huy được vai trò của mình ở nhà nước này, nếu giải quyết được vấn đề thì đã không đến mức như ngày hôm nay. Mới đây, sau khi Quốc hội Anh đã phủ quyết tấn công Syria, Tổng thống B.
Với những gì diễn ra đến lúc này, có thể phán đoán, Bắc Kinh sẽ phản đối hành động quân sự của Mỹ và đồng minh nếu vẫn đơn phương can thiệp vào tình hình Syria bất chấp vai trò của HĐBA liên hiệp quốc và phản ứng của cộng đồng quốc tế. 60% GDP của Syria chi cho các hoạt động phát triển quân sự, và Syria lại là một nước nông nghiệp, kim ngạch thương mại với Trung Quốc cũng không lớn, bởi vậy dù xét trên góc độ kinh tế hay chính trị, trong vấn đề Syria, lợi.
Chính nên, như truyền thống, Trung Quốc khăng khăng sẽ phản đối quyết định Mỹ và các nước NATO can thiệp quân sự vào một quốc gia có chủ quyền khi không được liên hiệp quốc cho phép. Sau chiến tranh Iraq, Syria công khai ủng hộ Iraq, nên một lần nữa vấp phải những lời chỉ trích và sự cấm vận của Mỹ. Nếu trước đó, ông Bashar Assad vẫn khuyến khích mọi người chỉ ra những sai sót của mình thì sau khi tái thắng cử năm 2007, ông Bashar Assad bắt đầu tin rằng lãnh đạo Syria là sứ mạng không tranh biện.
Mặt khác, Trung Quốc và Syria không có nhiều mối quan hệ trực tiếp về lợi. Nếu chiến sự xảy ra giữa tâm điểm Trung Đông có thể sẽ gây ra phức tạp cho Trung Quốc – nhà nước vốn rất lệ thuộc vào hoạt động nhập khẩu dầu lửa.
Cân nhắc điều chỉnh mức độ Mặc dù lập trường phản đối can thiệp quân sự vào Syria của Trung Quốc đến nay vẫn không thay đổi, nhưng nếu xét trên giác độ ngoại giao, cũng không có nghĩa là sẽ bất biến. Những kinh nghiệm thực tại của Syria cho thấy, cuộc cải cách chính trị diễn ra rất mỏng manh, chỉ cần gặp một số yếu tố bất lợi, như kinh tế suy thoái, bạo loạn ở bên ngoài, rất có thể sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng.
Kể cả khi Tổng thống Mỹ Obama đề nghị Liên hợp quốc trao quyền áp dụng biện pháp quân sự, Trung Quốc cũng tỏ tường sẽ bỏ phiếu phủ quyết. Trước đó, Mỹ và các nước NATO đã sa lầy trong chiến tranh Afghanistan và chiến tranh Iraq, họ đều không muốn phải bỏ ra nguồn binh lực lớn ở một nhà nước không đem lại nhiều ích. Vậy điều gì làm Trung Quốc kiên trì phản đối việc can thiệp quân sự? Có thể khẳng định, yếu tố nội trị là yếu tố căn bản nhất.
Tuy nhiên, đó chỉ là một giả định. Bước đường ngày nay mà Syria đi tới có thể lý giải tại sao cuốn sách Chế độ cũ và cuộc cách mạng lớn (L’Ancien régime et la Révolution) của tác giả Alexis de Tocqueville đang được các học giả Trung Quốc tranh cãi sổi nổi. Các “đại gia” dầu mỏ lớn như Iraq, Ai Cập, Libya. Có quá nhiều chính quyền sụp đổ trong Mùa xuân Arab vừa qua, kể cả Mỹ cũng không đủ sức để giúp từng chính quyền tái thiết về kinh tế và chính trị.
Mỹ đã đưa Syria vào danh sách đen ủng hộ chủ nghĩa khủng bố. Thời kì qua, Syria đã xảy ra 6 vụ tiến công sử dụng khí giới hóa học, nhưng cho đến thời điểm ngày nay, trong hai phe dự vào cuộc nội chiến ở Syria – quân đội chính phủ và phe đối nghịch, chung cuộc bên nào đã dùng khí giới hóa học đều chưa có lời kết luận chính xác, cần phải có được sự công nhận của Phái đoàn thanh sát viên liên hiệp quốc, và rốt cuộc cũng phải được giải quyết theo những quy định chung của liên hiệp quốc.
Liên quan trực tiếp đến Trung Quốc chưa phải là vấn đề. Không phải cách mạng luôn nổ ra tại thời khắc đời sống của người dân rơi vào trạng thái thê thảm nhất, mà trái lại, thời khắc nguy hiểm này là thời điểm nó bắt đầu cách tân. Sau sự kiện 11-9-2011, Mỹ bắt đầu tiến hành cuộc cải cách đối với Trung Đông, với lý do Syria ủng hộ phong trào Hồi giáo vũ trang Hamas của Palesine và tạo điều kiện tiện lợi để khí giới và nhân lực ra vào Iraq một cách tự do.
(Ảnh: AP) Như 188 quốc gia còn lại của thế giới, Trung Quốc cũng là quốc gia ký vào Công ước cấm vũ khí hóa học. Lãnh đạo dòng Sunni – giáo phái nâng đỡ ông Bashar Assad lên nắm quyền luôn tỏ thái độ cảnh giác trước cuộc cách tân này, sử dụng mọi biện pháp để ngăn chặn canh tân.
Obama cũng đã quay trở lại lóng sự ủng hộ của quốc hội Mỹ, và điều mà Mỹ quan hoài hơn là nếu phải can thiệp thì làm thế nào để chấm dứt một cách có thể diện. Đều tuần tự xảy ra bất ổn lớn, nhưng không ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động cung cấp dầu thô cho Trung Quốc.
Nhưng sau đó khi quyết nghị này được ứng dụng đi xa hơn để lật đổ chính quyền Gaddafi, hình ảnh Trung Quốc trên cộng đồng quốc tế cũng không được tăng thêm mấy điểm, chính vì thế lần này, lá phiếu của Trung Quốc đã từ “trắng” thành “chống”.
Sở dĩ cuốn sách Chế độ cũ và cuộc cách mệnh lớn gây tiếng vang lớn ở Trung Quốc là do nó đã phản ánh cảnh ngộ mà Trung Quốc đang phải đối mặt – không canh tân thì không có sự đổi thay, cách tân thì như đi trên cây cầu độc mộc giữa vách đá chênh vênh, không cẩn thận sẽ “tan xương nát thịt”.
Năm 2000, ông Bashar Assad tiếp quản quyền lãnh đạo đảng, chính quyền và quân sự Syria từ tay người cha. Tuy nhiên khoảng cách giữa các tuyên bố ngoại giao được điều chỉnh tùy thời cho dù với sức nặng của lá phiếu Ủy viên Thường trực HĐBA và hành động trên thực tại, lại là chuyện khác.
Tại sao Trung Quốc phản đối áp dụng biện pháp quân sự vào Syria? Có tờ báo đặt ra câu hỏi rằng, nội chiến ở Syria đã khiến gần 100 nghìn người bỏ mạng, sử dụng vũ khí hóa học lại càng trái ngược với ý thức chủ nghĩa nhân đạo, đứng trước cuộc khủng hoảng chủ nghĩa nhân đạo lớn lao như vậy, Tại sao Trung Quốc lại phản đối can thiệp? Muốn lý giải vấn đề này, cần phải hiểu rõ hai nguyên tắc lớn của ngoại giao Trung Quốc: Chính trị quan trọng hơn kinh tế, nội chính quan trọng hơn ngoại giao.
Trung Quốc hiểu rõ về mức độ ảnh hưởng của vũ khí hóa học trong cộng đồng quốc tế, chính bởi thế Bắc Kinh luôn nhấn mạnh việc kiên quyết phản đối việc sử dụng khí giới hóa học, bất luận bên nào sử dụng khí giới hóa học đều là phi nhân đạo.
Sau cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008, kinh tế Syria ngày càng u ám hơn, số người thất nghiệp tăng mạnh, cộng với hiệu ứng do cuộc cách mệnh ở các nước Arab xung quanh gây ra, cuối năm 2011, các cuộc biểu tình ở Syria dần dần chuyển sang nội chiến. Đồng thời với thái độ của Mỹ và một số nước ngày càng tỏ ra kiên quyết trong vấn đề Syria, Trung Quốc cũng sẽ có sự điều chỉnh nhất thiết.
Trước khi lên nắm quyền, bản thân ông Bashar Assad gần như không có kinh nghiệm chính trị, cũng không có đủ tự tín, sau khi đối mặt với thất bại lại quay trở về với con đường cũ, kinh tế Syria không có gì khởi sắc.
Không giống với Nga, Trung Quốc không có mối quan hệ về mặt quân sự với Syria. Tuy nhiên, trong cuộc khủng hoảng ở Syria kéo dài hơn hai năm qua, từ đầu đến cuối, Trung Quốc luôn dùng quyền phủ quyết cản ngăn việc Liên hợp quốc trừng phạt Damascus.
LONG HUY. Có tờ báo nước ngoài phân tách rằng, năm xưa trong vấn đề áp đặt vùng cấm bay cho Libya, Trung Quốc đã bỏ thăm trắng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét